انواع تابلوهای برق

تابلو برق به محفظه‌ای اطلاق می‌شود که تجهیزات برقی مانند کلیدها، رله‌ها، ترانس‌ها، شینه‌ها، فیوزها و ابزارهای اندازه‌گیری در آن نصب شده و ایمن‌سازی می‌شوند. این فضا الزاماً نباید فلزی یا کاملاً بسته باشد، اما به دلیل جلوگیری از خطراتی مانند اتصال کوتاه، شوک الکتریکی، گردوغبار، رطوبت و تماس مستقیم افراد با قطعات برقدار، اغلب به‌صورت محفظه‌ای فلزی و بسته طراحی می‌گردد. طراحی بسته تابلو، ایمنی عملکرد و بهره‌برداری را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

دسته‌بندی تابلوها بر اساس ساختار

• تابلوهای Metal Enclosed

این تابلوها دارای ساختاری تمام فلزی و کاملاً محصور هستند که تمام تجهیزات الکتریکی داخل آن نصب می‌شود. این نوع تابلوها خود به دو مدل تقسیم می‌شوند:

• تابلوهای Metal Clad
  در این نوع، محفظه‌های داخلی از یکدیگر ایزوله شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که اگر خطایی در یکی از بخش‌ها رخ دهد، سایر بخش‌ها از آسیب در امان می‌مانند. این ساختار معمولاً شامل چهار بخش اصلی است:

  • محفظه باس‌بار (شینه)

  • محفظه کابل‌کشی

  • محفظه LV یا کنترل (شامل تجهیزات حفاظتی و اندازه‌گیری)

  • محفظه کلید

• تابلوهای Compartment Type
  در این مدل، برخلاف Metal Clad، بخش‌های داخلی به صورت مجزا طراحی نمی‌شوند و تجهیزات در یک محفظه یکپارچه قرار دارند.

نکات کلیدی در طراحی تابلو برق

• شرایط محیطی (گرما، رطوبت، گردوغبار، لرزش)

• الزامات نصب و بهره‌برداری

• سطح حفاظت مکانیکی و الکتریکی مورد نیاز

دسته‌بندی تابلوها بر اساس محل نصب

• تابلوهای داخلی (Indoor): برای نصب در فضاهای سرپوشیده مانند سالن‌ها یا سوله‌ها.

• تابلوهای خارجی (Outdoor): برای نصب در فضای باز و مقاوم در برابر شرایط محیطی.

انواع تابلو از نظر شکل نصب و طراحی

۱. تابلوهای فیکس (Fix):

• تابلوهای ایستاده چندمنظوره: قابلیت نصب تجهیزات کنترلی، قدرتی، پنوماتیکی و … را دارند.

• تابلوهای دیواری (Wall Mounting):

  • روکار (On Surface): روی دیوار نصب می‌شوند.

  • توکار (Flush Mounting): در داخل دیوار جاسازی می‌شوند.

• تابلوهای رک (Rack): به‌صورت قفسه‌ای هستند و تجهیزات کنترلی و مخابراتی روی آن‌ها نصب می‌شود.

  • تابلو Swing: نوعی رک با در متحرک و شیشه‌ای که امکان مشاهده و دسترسی آسان به پشت تجهیزات را فراهم می‌سازد.

۲. تابلوهای کشویی (Withdrawable)

• تابلوهای MCC (مرکز کنترل موتورها): برای کنترل و محافظت از موتورهای صنعتی به‌کار می‌روند و قابلیت کشویی دارند.

• تابلوهای Power Center (مرکز قدرت): برای تغذیه تابلوهای MCC و کلیدهای قدرت معمولاً هوایی به‌کار می‌روند. این تابلوها پس از پست اصلی در سیستم قدرت قرار می‌گیرند.

۳. تابلوهای مدولار

مدلی پیشرفته از تابلوهای ایستاده فیکس هستند که هر فیدر به‌صورت جداگانه در یک ماژول نصب شده و توسط صفحه‌ای فلزی از فیدرهای دیگر ایزوله می‌شود. دسترسی کابل‌کشی در این تابلوها:

• از جلو (با درب کناری)

• از پشت

ورود کابل نیز می‌تواند از بالا یا پایین صورت گیرد.

دسته‌بندی از نظر حالت نصب

• ایستاده (Free Standing): بدون نیاز به تکیه‌گاه خارجی.

• دیواری (Wall Mounted):

  • روکار (Surface Mounted)

  • توکار (Recessed Mounted)

دسته‌بندی تابلوها بر اساس سطح ولتاژ

۱. تابلوهای فشار ضعیف (Low Voltage – LV)

• محدوده ولتاژ: تا ۱۰۰۰ ولت (معمولاً 400V تا 690V)

• مطابق استاندارد IEC 60439-1 طراحی می‌شوند.

• شامل تجهیزات کنترلی، اندازه‌گیری، حفاظت، نمایشگر و سوئیچینگ هستند.

• در دو نوع:

  • فیکس ایستاده

  • کشویی

۲. تابلوهای فشار متوسط (Medium Voltage – MV)

• محدوده ولتاژ: از ۱۰۰۰ تا ۳۶۰۰۰ ولت

• اجزای اصلی: کلید قدرت (دژنکتور)، کنتاکتور MV، باس‌بار، ترانس جریان و ولتاژ، تجهیزات حفاظتی و کنترلی

• در دو مدل:

  • ثابت (Fix)

  • کشویی (Withdrawable)